ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΧΑΤΖΗΣ, MD, PhD, Clinical Hypertension Specialist
ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ - ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

Συνέντευξη στην εφημερίδα "Ορθόδοξη Αλήθεια" (Δημοσιογράφος: κ. Χατζή Σοφία)

1. Πώς προσδιορίζεται η αρτηριακή πίεση; Πώς μπορεί να την εννοήσει ένας απλός άνθρωπος ως όρο; Τι είναι η αρτηριακή υπέρταση;

H αρτηριακή πίεση είναι απαραίτητο στοιχείο για την ομαλή και απρόσκοπτη κυκλοφορία του αίματος στον οργανισμό μας και πρακτικά εκφράζει την πίεση που ασκεί η στήλη του κυκλοφορούντος αίματος στο εσωτερικό των μεγάλων αρτηριών, των αγγείων δηλαδή που μεταφέρουν το αίμα από την καρδιά προς τα διάφορα όργανά μας.. Αρτηριακή υπέρταση είναι η παθολογική κατάσταση κατά την οποία η αρτηριακή πίεση σταθερά εμφανίζει τιμές ανώτερες των φυσιολογικών.

2. Έχουμε έρευνες και στατιστικά για αριθμό υπερτασικών αλλά και πιθανότητες εμφάνισης σε ομάδες ανθρώπων;

Σύμφωνα με διάφορες έρευνες, φαίνεται ότι περίπου το 25% των ενηλίκων πάσχει από αρτηριακή υπέρταση. Επίσης, φαίνεται ότι στις νεαρότερες ηλικίες είναι κατεξοχήν αυξημένη η διαστολική πίεση, ενώ στις μεγαλύτερες ηλικίες, ιδίως άνω των 65 ετών, λόγω της αυξημένης σκληρότητας των αρτηριών, κυριαρχεί η αυξημένη συστολική πίεση, χωρίς ωστόσο αυτό να είναι 100% απόλυτο. Στην Ελλάδα, υπολογίζεται πως ο αριθμός των υπερτασικών μπορεί να φτάνει τα 2 περίπου εκατομμύρια.

3. Ποια είναι τα φυσιολογικά όρια της αρτηριακής πίεσης;

Αυτά κυρία Χατζή, εξαρτώνται από τις συνθήκες μέτρησης: όταν η πίεση μετράται στο ιατρείο τα ανώτερα φυσιολογικά όρια είναι τα 140/90 mmHg, ενώ όταν η πίεση μετράται στο σπίτι του ασθενούς οι ανώτερες φυσιολογικές τιμές είναι 135/85 mmHg

4. Ποιοί κίνδυνοι υπάρχουν για την υγεία ενός υπερτασικού;

Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί μείζονα παράγοντα καρδιαγγειακού κινδύνου που με ύπουλο τρόπο (δεν προκαλεί συμπτώματα, εξ’ ου και η ονομασία «σιωπηλός δολοφόνος» που της έχει αποδοθεί) προσβάλλει κατεξοχήν την καρδιά, τους νεφρούς, τα αγγεία και τα μάτια (τα λεγόμενα «όργανα – στόχους») και έχει διαπιστωθεί ότι ο αρρύθμιστος υπερτασικός ασθενής, σε σχέση με τον φυσιολογικό, έχει πιθανότητα:

  • 7 φορές περισσότερο να πάθει αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο
  • 3 φορές περισσότερο να υποστεί έμφραγμα μυοκαρδίου
  • 6 φορές περισσότερο να πάθει καρδιακή ανεπάρκεια
  • 3 φορές περισσότερο να πάθει ανεύρυσμα της αορτής και αρτηριοπάθεια των κάτω άκρων
  • 2 φορές περισσότερο να υποστεί νεφρική ανεπάρκεια

5. Υπάρχει πιθανότητα να ανεβοκατεβαίνει η πίεσή μας ανάλογα με τις συνθήκες; Πώς μπορούμε να γλυτώσουμε από την τρομοκρατία του πιεσόμετρου;

Η πίεσή μας μπορεί να αυξάνεται με τη σωματική άσκηση, με την ψυχική φόρτιση, με την επίδραση του περιβάλλοντος (π.χ. υπέρταση της λευκής μπλούζας) ή με το υπερβολικό άγχος, ενώ αντίστοιχα μπορεί να παρουσιάζεται μειωμένη κατά την ανάπαυση και κατά τη διάρκεια του ύπνου. Εδώ, θα ήθελα να διευκρινίσω πως μετά από την αρχική περίοδο εκτίμησης και χορήγησης φαρμακευτικής αγωγής στη συνέχεια και όταν πλέον ο ασθενής είναι ρυθμισμένος, δε συνιστάται η καθημερινή μέτρηση της πίεσης. Φαίνεται ότι τότε αρκεί μια μέτρηση ανά εβδομάδα.

6. Υπάρχει αιτιολογία για την αυξημένη πίεση; Έχετε διαπιστώσει αδιάγνωστους ασθενείς;

Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων (95 – 97%), δεν καθίσταται δυνατή η ανεύρεση κάποιας σαφούς αιτιολογίας για την υπέρταση και σε αυτές τις περιπτώσεις ονομάζουμε τη νόσο ιδιοπαθή. Η ιδιοπαθής υπέρταση μπορεί να είναι γονιδιακής αιτιολογίας και επίσης μπορεί να σχετίζεται με παράγοντες όπως η έλλειψη φυσικής άσκησης, η παχυσαρκία και άλλους. Ιδιαίτερα σημαντικός φαίνεται σε αυτό να είναι και ο ρόλος του συνδρόμου της υπνικής άπνοιας, της ύπαρξης του οποίου η υποψία θα πρέπει να τίθεται σε κάθε υπερτασικό ασθενή που παρουσιάζει μεταξύ άλλων ημερήσια υπνηλία και κόπωση, κεφαλαλγία ιδίως μετά την πρωινή έγερση και έντονο ροχαλητό. Ο έλεγχος για την παρουσία αιτίων δευτεροπαθούς υπέρτασης δεν είναι υπόθεση ρουτίνας.

7. Ακούγονται διάφορα γύρω μας και όχι από ειδικούς για την πίεση! Υπάρχουν διαφωνίες για ποια από τις δύο πιέσεις είναι η πιο επικίνδυνη. Διευκρινίστε μας.

Ατυχώς, η διαστολική πίεση έχει επικρατήσει να ονομάζεται και «πίεση της καρδιάς» από κάποιους και επίσης υπάρχει η άποψη πως αυτή είναι και η πιο επικίνδυνη από τις δυο συνιστώσες τις οποίες εξηγήσαμε προηγουμένως. Η άποψη αυτή είναι εντελώς λανθασμένη και πρέπει να τονιστεί ότι η αύξηση και της συστολικής και της διαστολικής πίεσης σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για ανεπιθύμητα συμβάντα από το καρδιαγγειακό μας σύστημα, όπως έχει καταδειχθεί από πλειάδα επιστημονικών μελετών.

8. Έχετε ακουστά για άλλους μύθους περί της υπέρτασης; Διαφωτίστε μας!

Πολύ διαδεδομένη είναι η αντίληψη ότι η αυξημένη πίεση προκαλεί πονοκέφαλο! Εδώ τα πράγματα είναι ξεκάθαρα: αν μετρήσω την πίεσή μου ενώ έχω πονοκέφαλο, είναι μάλλον λογικό να τη βρω αυξημένη εξαιτίας του σωματικού stress, οπότε είναι ο πονοκέφαλος που δημιουργεί την αυξημένη πίεση και όχι το αντίστροφο…. Δεν είναι λοιπόν καλή ιδέα να μετρώ την πίεσή μου όταν έχω πονοκέφαλο και γενικά όταν δεν είμαι σε κατάσταση ηρεμίας! Παρεμπιπτόντως, η μέτρηση της πίεσης πρέπει να μη γίνεται άμεσα μετά την έγερση από τον ύπνο ή μετά από τα γεύματα, αλλά να μεσολαβεί ορισμένο χρονικό διάστημα ηρεμίας μέχρι την καταγραφή.

Ένας άλλος ιδιαίτερα διαδομένος μύθος είναι ότι τα πορτοκάλια ανεβάζουν την πίεση! Εδώ ισχύει το αντίθετο: έχει αποδειχθεί πως οι τροφές που είναι πλούσιες σε κάλιο (όπως και τα πορτοκάλια και γενικά τα εσπεριδοειδή) μπορεί να συμβάλλουν στην καλύτερη ρύθμιση της πίεσης. Στο σημείο αυτό δράττομαι της ευκαιρίας να πω πως ο υπερτασικός επίσης μπορεί να καταναλώνει καφέ σε λογικές ποσότητες. Φαίνεται πως η λήψη καφέ μπορεί να αυξάνει ελαφρά την πίεση για 3 περίπου ώρες, ωστόσο όταν αυτή είναι τακτική και χρόνια, ο οργανισμός τρόπον τινά «προσαρμόζεται» και ο καφές δεν έχει πια επίδραση στην αρτηριακή πίεση.

Τέλος, σε σχέση με το μύθο πως πρέπει τα αντιυπερτασικά φάρμακα να λαμβάνονται μόνο όταν η πίεση είναι αυξημένη, θα ήθελα να πω πως η φαρμακευτική αγωγή θα πρέπει να λαμβάνεται ανεξαρτήτως της μέτρησης της ΑΠ, σε σταθερή ώρα, καθημερινά!

9. Μπορεί ένας υπερτασικός να παρέμβει στην κατάστασή του με υγιεινές κ διατροφικές καλές συνήθειες;

Αυτό είναι σαφές κυρία Χατζή! Οι υγιεινοδιαιτητικές παρεμβάσεις θεωρούνται και είναι ακρογωνιαίος λίθος της πρόληψης και της ρύθμισης της Α.Υ. και επίσης είναι συμπληρωματικές της οποιασδήποτε φαρμακευτικής αγωγής! Αυτές, σύμφωνα και με τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής καρδιολογικής εταιρείας περιλαμβάνουν τα κάτωθι: Περιορισμό της πρόσληψης άλατος σε 5–6 g την ημέρα, ο οποίος μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της δόσης και του αριθμού των απαιτούμενων φαρμάκων. Περιορισμό της πρόσληψης αλκοόλ σε 20–30 g ή 10–20 g αιθανόλης καθημερινά, σε άνδρες και γυναίκες αντίστοιχα. Οι υπερτασικοί ασθενείς θα πρέπει να καταναλώνουν περισσότερα λαχανικά, προϊόντα με χαμηλά λιπαρά, φυτικές ίνες, καθώς και πρωτεΐνες φυτικής προέλευσης. Συνιστάται η συμμετοχή σε τουλάχιστον 30 λεπτά μέτριας έντασης δυναμική αεροβική άσκηση (περπάτημα, jogging, ποδηλασία ή κολύμβηση) 5 – 7 ημέρες την εβδομάδα.

10. Γιατρέ, κατά τη διάρκεια της εμπειρίας σας έχετε διαπιστώσει αν υπάρχουν ασθενείς που η πίστη τους τους βοηθά στην αντιμετώπιση των ασθενειών με θετικό τρόπο και εξελίσσεται η ασθένεια καλύτερα; Γιατί γίνεται αυτό;

Ξεφεύγοντας ελαφρώς από το θέμα της αρτηριακής πίεσης κυρία Χατζή και λόγω της ιδιότητάς μου ως καρδιολόγου, έχω να θυμηθώ περιπτώσεις ανθρώπων πασχόντων από βαριά χρόνια καρδιολογικά νοσήματα, όπως π.χ. καρδιακή ανεπάρκεια τελικού σταδίου, οι οποίοι έδειχναν απαράμιλλη ψυχραιμία και υπομονή για την κατάστασής τους λόγω της πίστης τους. Οι άνθρωποι αυτοί, αν και όχι απαραίτητα κάτοχοι πτυχίων ή σπουδαίων τίτλων ήταν βαθιά φιλοσοφημένοι εναποθέτοντας τις ελπίδες τους στον Θεό και το σημαντικότερο χωρίς ποτέ να ρωτούν το "γιατί σε μένα;". Θα ήθελα δε να καταθέσω πως αυτοί οι συγκεκριμένοι ασθενείς ήταν και εξαιρετικά πειθαρχημένοι στις ιατρικές συστάσεις πιστεύοντας πως μέσω του ιατρού ενεργεί ο Θεός. Άλλωστε, όπως μου είχε κάποτε πει και κάποιος μοναχός μεγάλου πνευματικού βεληνεκούς «και τα φάρμακα παιδί μου να παίρνουμε όταν χρειάζεται και την πίστη μας να έχουμε ζωντανή».

Οι συνθήκες της σύγχρονης ζωής, ειδικά στις μεγαλουπόλεις, αρρωσταίνουν τον άνθρωπο. Το άγχος, το στρες, η μοναξιά και τόσα άλλα. Η υπέρταση είναι ένας ύπουλος εχθρός που έρχεται να προστεθεί σε τόσους παράγοντες κινδύνου για την υγεία μας. Ωστόσο, όπως είδαμε, η υπέρταση μπορεί να αντιμετωπισθεί. Η αλλαγή τρόπου ζωής, η προσφυγή στη βοήθεια της ιατρικής επιστήμης, η εμπιστοσύνη στον Θεό και η εξαιτίας αυτής μείωση του άγχους, μπορούν και πρέπει να βοηθήσουν να αντιμετωπιστεί η υπέρταση. Σε καμία περίπτωση πάντως δεν πρέπει να την αφήσουμε στην τύχη. Μπορεί να μην έχει συμπτώματα, μπορεί να μην επιφέρει βαριές σωματικές ασθένειες άμεσα, αλλά αποδεδειγμένα καταστρέφει αργά αλλά σταθερά την υγεία του ανθρώπου.

Πηγή:   ΑΠΑΝΤΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ